या लेखाची प्रस्तावना:
Why Psoriasis Flare-Ups Increase in Winter & How to Control Them in Marathi – बऱ्याच जणांसाठी, हिवाळा सुरू होताच सोरायसिसची लक्षणे वाढतात. थंड बाहेरची हवा आणि कोरडी, उबदार घरातील वातावरणामुळे सामान्यतः खाज सुटणे, लालसरपणा आणि सोलणे वाढते. ही आयुष्यभराची स्थिती असली तरी, हिवाळा तुमच्या त्वचेवर कसा परिणाम करतो हे जाणून घेतल्याने तुम्हाला सोरायसिसचे व्यवस्थापन चांगले करता येते आणि अस्वस्थता कमी होते.
सोरायसिस म्हणजे काय?
सोरायसिस हा एक जुनाट स्वयंप्रतिकार त्वचा रोग आहे जो त्वचेच्या पेशींच्या जलद निर्मितीद्वारे दर्शविला जातो. त्यामुळे त्वचेवर जाड, खवलेयुक्त, खाज सुटणारे ठिपके येतात, जे सहसा कोपर, गुडघे, टाळू, पाठ आणि नखांवर दिसतात.
हवामान, ताण आणि जीवनशैली यासारख्या विविध बाह्य घटकांवर अवलंबून लक्षणे सौम्य ते गंभीर असतात.
हिवाळ्यात सोरायसिसचा प्रादुर्भाव का वाढतो?
हिवाळा नैसर्गिकरित्या सोरायसिसच्या वाढीसाठी योग्य वातावरण तयार करतो.
सोरायसिसचे सामान्य हिवाळ्यातील ट्रिगर हे खाली दिले आहेत.
हिवाळ्यातील खालील सवयी आणि पर्यावरणीय बदल सोरायसिस वाढवतात:
- गरम पाण्यात आंघोळ केल्याने त्वचेतील नैसर्गिक तेल निघून जाते.
- मॉइश्चरायझर न वापरणे.
- सुट्टीच्या काळात ताण वाढतो.
- निर्जलीकरण: हिवाळ्यात, आपण कमी पाणी पितो.
- हंगामी संसर्गांमध्ये सर्दी आणि फ्लूचा समावेश होतो.
- अशक्त झोप आणि शारीरिक हालचालींचा अभाव
अशा ट्रिगरची लवकर ओळख पटल्याने जळजळ कमी होण्यास मदत होते.
हिवाळ्यात तुमच्या त्वचेची काळजी कशी घ्यावी:
१. त्वचेला नियमितपणे मॉइश्चरायझ करा: जाड, सुगंध नसलेली क्रीम किंवा मलम वापरा. ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी आंघोळीनंतर लगेच लावा.
२. आंघोळीसाठी कोमट पाणी वापरा: गरम पाण्याने कोरडेपणा वाढतो. सोरायसिसच्या बाबतीत, थोड्या वेळासाठी कोमट पाण्याने आंघोळ केल्याने त्वचेला कमी जळजळ होते.
३. घरात ह्युमिडिफायर वापरा: ते हवेत ओलावा परत आणते आणि त्वचेला कोरडे होण्यापासून वाचवते.
४. मऊ आणि आरामदायी कपडे घाला: जर प्लेक क्षेत्रे असतील तर लोकरीऐवजी कापसाचा वापर करून घर्षण टाळा.
५. तुमच्या उपचार योजनेचे पालन करा: क्रीम, लाईट थेरपी किंवा औषधे वगळण्याची ही योग्य वेळ नाहीये त्यामुळे उपचार सोडू नका.
हिवाळ्यात प्रत्येक सोरायसिस रुग्णाने करावयाच्या ४ गोष्टी:
१. दररोज मॉइश्चरायझर लावा: सतत ओलावा त्वचेचा थर मजबूत करतो आणि घट्टपणा कमी करतो.
२. चांगले हायड्रेटेड रहा: तहान लागली नसली तरीही पुरेसे पाणी पिऊन हायड्रेट करा. ओलावा त्वचा मऊ ठेवतो आणि फाटणे कमी करतो.
३. आहारात खनिजयुक्त अन्न समाविष्ट करा:
- ओमेगा-३: सॅल्मन, अक्रोड, अळशीचे बिया
- झिंक: भोपळ्याच्या बिया, बीन्स, हरभरा
- व्हिटॅमिन डी: मशरूम, फोर्टिफाइड अन्न, सुरक्षित सूर्यप्रकाश
हे पोषक घटक रोगप्रतिकारक शक्तीला समर्थन देतात आणि जळजळ कमी करतात.
४. उबदार कपडे घाला: संवेदनशील भागांना स्कार्फ, हातमोजे किंवा टोपीने झाका. अचानक तापमान बदलांमुळे प्लेक वाढू शकतो.
हिवाळ्यात सोरायसिसच्या त्रासापासून आराम मिळविण्यासाठी अतिरिक्त टिप्स:
- शक्य असेल तेव्हा १०-१५ मिनिटे सूर्यप्रकाश घ्या.
- तुमच्या नेहमीच्या झोपेच्या वेळापत्रकाचे पालन करा
- योगा, ध्यान किंवा हलके व्यायाम करून ताण कमी करा.
- मद्यपान आणि धूम्रपान टाळा कारण दोन्हीमुळे ताप येऊ शकतो.
- त्याऐवजी, कठोर साबणांऐवजी सौम्य, त्रासदायक नसलेले क्लीन्झर वापरा.
- सोरायसिस-अनुकूल तेल आणि शाम्पू लावून तुमच्या टाळूचे पोषण करा.
- ओरखडे टाळा, कारण त्यामुळे जखमा आणखी वाईट होऊ शकतात आणि बरे होण्यास विलंब होऊ शकतो.
निष्कर्ष:
ज्यांना सोरायसिसचा त्रास सहन करावा लागतो त्यांच्यासाठी हिवाळा आव्हानात्मक असू शकतो; तथापि, योग्य काळजी घेण्याने सर्व फरक पडेल. नियमित मॉइश्चरायझिंग, स्वतःला हायड्रेटेड ठेवणे, पर्यावरणीय घटकांपासून त्वचेचे संरक्षण करणे आणि सामान्य ट्रिगर्स टाळणे यामुळे ताप कमी होण्यास मदत होईल. लक्षणे आणखी बिकट झाल्यास, त्वचारोगतज्ज्ञांशी त्वरित सल्लामसलत करणे आवश्यक आहे; वेळेवर उपचार केल्याने चांगले परिणाम मिळतात.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न:
१. हिवाळ्यात माझा सोरायसिस का वाढतो?
हिवाळ्यात कोरडी हवा, कमी आर्द्रता, कमी सूर्यप्रकाश आणि घरातील उष्णता येते, या सर्वांमुळे त्वचा कोरडी होते आणि त्वचेचा अडथळा कमकुवत होतो. यामुळे खाज सुटणे, सोरायसिस आणि जळजळ वाढते, ज्यामुळे सोरायसिस अधिक वेळा भडकतो.
२. थंड हवामानामुळे सोरायसिस होतो का?
थंड हवामानामुळे सोरायसिस होत नाही, परंतु ज्यांना आधीच हा आजार आहे अशा लोकांमध्ये ते भडकण्यास कारणीभूत ठरू शकते. कोरडेपणा, खडबडीत कपडे आणि तापमानातील बदल लक्षणे अधिक लक्षात घेण्याजोग्या बनवतात.
३. जर मला सोरायसिस असेल तर हिवाळ्यात मी काय टाळावे?
टाळण्याचा प्रयत्न करा:
- लांब, गरम आंघोळ
- मॉइश्चरायझर्स वगळणे
- लोकरसारखे खडबडीत कापड
- ताण आणि झोपेचा अभाव
- धूम्रपान आणि जास्त मद्यपान
- हिवाळ्यात सोरायसिसची लक्षणे आणखी बिघडवतात.
४. सोरायसिससाठी मी माझ्या त्वचेला योग्यरित्या कसे मॉइश्चरायझ करू?
जाड, सुगंध नसलेले मॉइश्चरायझर्स किंवा मलम वापरा. ते लावा:
आंघोळीनंतर लगेच (३ मिनिटांच्या आत)
दिवसातून किमान २-३ वेळा
कोपर, गुडघे आणि टाळूवर अधिक वेळा
हिवाळ्यात हायड्रेशन हा तुमचा सर्वात मजबूत बचाव आहे.
५. हिवाळ्यात सोरायसिससाठी सूर्यप्रकाश चांगला आहे का?
हो. सूर्यप्रकाशाचा सुरक्षित संपर्क त्वचेच्या पेशींची जलद वाढ कमी करण्यास मदत करतो. शक्य असल्यास १०-१५ मिनिटे नैसर्गिक सूर्यप्रकाशाचे लक्ष्य ठेवा, परंतु सनबर्न टाळा. गंभीर प्रकरणांमध्ये, त्वचारोगतज्ज्ञ यूव्ही थेरपीची शिफारस करू शकतात.
६. हिवाळ्यात सोरायसिसचा त्रास कमी करण्यास कोणते पदार्थ मदत करतात?
खनिज आणि दाहक-विरोधी पदार्थांमध्ये हे समाविष्ट आहे:
ओमेगा-३ समृद्ध अन्न (सॅल्मन, जवस बियाणे, अक्रोड)
झिंकयुक्त अन्न (भोपळा बियाणे, हरभरा)
व्हिटॅमिन डीयुक्त अन्न (फोर्टिफाइड दूध, मशरूम)
ताजी फळे आणि भाज्या
हे रोगप्रतिकारक शक्तीला समर्थन देतात आणि दाह कमी करतात.
७. हिवाळ्यात सोरायसिससाठी मी ह्युमिडिफायर वापरावे का?
अगदीच. ह्युमिडिफायरमुळे घरातील कोरड्या हवेत ओलावा येतो, ज्यामुळे त्वचेचा कोरडेपणा कमी होतो आणि त्वचेचे ज्वलन कमी होते. सोरायसिसच्या रुग्णांसाठी हिवाळ्यातील काळजी घेण्याच्या सर्वात सोप्या उपायांपैकी हा एक आहे.
८. सोरायसिससाठी हिवाळ्यात मी किती पाणी प्यावे?
दररोज २-२.५ लिटर पाणी पिण्याचे लक्ष्य ठेवा. हिवाळ्यात, लोक लक्षात न घेता कमी पाणी पितात, ज्यामुळे अंतर्गत कोरडेपणा येतो आणि प्लाक खराब होतात.
Written by –
This article is written by Dr R. S. Sonawane.
M.D. (Homeopathy), DI (Homeopathy), London
Psoriasis Specialist Doctor in India
Dr. R. S. Sonawane is India’s first Homeopathic Psoriasis Specialist, with over 39 years of dedicated experience in treating psoriasis and related chronic skin conditions using a holistic, patient-focused approach. He holds advanced training in homeopathy and has helped tens of thousands of patients achieve long-term relief from psoriasis through personalized, immune-balancing treatment plans designed to address the root cause of the condition rather than just symptoms.
For more such tips and information from Dr R. S. Sonawane, follow him on –
https://www.instagram.com/psoriatreat/