या लेखाची प्रस्तावना:
हिवाळ्यात सोरायसिसचा कोपर आणि गुडघ्यांवर जास्त परिणाम का होतो? Why does psoriasis affect elbows & knees more in winter? in marathi – जर तुम्हाला सोरायसिस असेल, तर हिवाळा कदाचित तुमचा आवडता ऋतू नसेल. थंड हवामानासोबतच, अनेक लोकांना त्यांची लक्षणे अधिक ठळकपणे दिसू लागतात, विशेषतः कोपर आणि गुडघ्यांवर. थंड महिन्यांमध्ये हे चट्टे अधिक कोरडे, जाड, खाजरे आणि व्यवस्थापित करण्यास अधिक कठीण होऊ शकतात. हा काही योगायोग नाही. हंगामी बदल, कमी सूर्यप्रकाश आणि हिवाळ्यातील सवयी या सर्वांची सोरायसिसचा उद्रेक होण्यास भूमिका असते. हिवाळ्यात सोरायसिस अशा प्रकारे का वागतो हे समजून घेतल्यास तुम्हाला तुमच्या त्वचेची अधिक चांगली काळजी घेण्यास आणि अस्वस्थता कमी करण्यास मदत होईल.
जर तुम्हाला सोरायसिस असेल, तर हिवाळा कदाचित तुमचा आवडता ऋतू नसेल. जेव्हा सोरायसिस असलेली व्यक्ती आधीच थंड हवामानाचा सामना करत असते, तेव्हा त्या व्यक्तीला आणखी एक गोष्ट जाणवू शकते, ती म्हणजे तुमच्या कोपर आणि गुडघ्यांवरील ते हट्टी चट्टे अधिक त्रास देऊ लागतात. यामागील कारणे पाहूया:
हिवाळ्यात त्वचा कोरडी होते आणि सोरायसिसच्या त्वचेला ते आवडत नाही:
बाहेरील थंडी आणि घरातील हीटर त्वचेतील सर्व ओलावा शोषून घेतात. जेव्हा त्वचा निर्जलित होते, तेव्हा ती तिचा संरक्षक थर गमावते. कोपर आणि गुडघ्यांच्या त्वचेवर नैसर्गिकरित्या इतर भागांच्या तुलनेत कमी तेल असते, त्यामुळे त्यांची त्वचा शरीराच्या इतर भागांपेक्षा लवकर कोरडी होते. जेव्हा त्वचा कोरडी आणि भेगाळ होते, तेव्हा सोरायसिसला जाड, खाजरे आणि खवलेयुक्त डाग तयार करणे सोपे जाते.
कमी सूर्यप्रकाश म्हणजे कमी आराम
मुख्य गोष्ट अशी आहे की सूर्यप्रकाश सोरायसिसला अनेक प्रकारे मदत करतो. सूर्याची अतिनील किरणे त्वचेच्या पेशींच्या अतिरिक्त वाढीचा वेग कमी करतात. हिवाळ्यात, आपण आपली त्वचा झाकतो, घरामध्येच राहतो आणि सूर्यप्रकाश कमी पाहतो. परिणामी, सोरायसिसला सामान्यतः मिळणारा फायदेशीर परिणाम मिळत नाही, आणि म्हणूनच कोपर आणि गुडघ्यांवरील प्रभावित चट्टे प्रथम दिसण्याची शक्यता असते.
जाड त्वचा = जाड पट्ट्या
कोपर आणि गुडघ्यांची त्वचा सामान्य त्वचेपेक्षा नैसर्गिकरित्या जाड असते. सोरायसिसच्या रुग्णामध्ये त्वचेच्या पेशी वेगाने वाढतात आणि जुन्या पेशी निघून जाण्यापूर्वीच जमा होतात. परिणामी, या भागांतील सोरायसिसच्या पट्ट्या विशेषतः हिवाळ्याच्या महिन्यांत, जाड, खडबडीत आणि बरे होण्याच्या दृष्टीने अधिक हट्टी असण्याची शक्यता असते.
हिवाळ्यातील या सवयी देखील मदत करत नाहीत
१. गरम पाण्याने अंघोळ करणे छान वाटते, पण त्यामुळे त्वचा निर्जलित होते.
२. सहसा आपण हिवाळ्यात कमी पाणी पितो. ३. आपण कमी हालचाल करतो
४. तणावाची पातळी देखील परिणाम करते
रोगप्रतिकारशक्तीची भूमिका देखील असते
सोरायसिसचा संबंध रोगप्रतिकारशक्तीशी देखील आहे. हिवाळ्यात, संसर्ग, तणाव आणि सूर्यप्रकाशाच्या अनुपलब्धतेमुळे रोगप्रतिकारशक्ती अधिक संवेदनशील होऊ शकते. रोगप्रतिकारशक्तीच्या या अतिरिक्त कार्यामुळे सोरायसिस असलेल्या त्वचेच्या भागांमध्ये अधिक त्रास वाढू शकतो.
हिवाळ्यात सोरायसिसच्या रुग्णांनी आपल्या त्वचेचे संरक्षण करण्यासाठी काय करावे:
- दररोज लोशन लावा, विशेषतः अंघोळीनंतर
- अत्यधिक गरम पाण्याने अंघोळ करू नका.
- असे कपडे घाला जे त्वचेला त्रास देणार नाहीत
- प्रभावित भागांना चोळू नका किंवा खाजवू नका
निष्कर्ष:
सोरायसिस असलेल्या लोकांसाठी हिवाळा आव्हानात्मक असू शकतो, विशेषतः कोपर आणि गुडघ्यांसारख्या हट्टी भागांच्या बाबतीत. कोरडी हवा, कमी सूर्यप्रकाश, त्वचेची जाडसरपणा, जीवनशैलीतील बदल आणि रोगप्रतिकारशक्तीची संवेदनशीलता हे सर्व घटक एकत्र येऊन लक्षणे वाढवतात. हिवाळ्यात सोरायसिसचा त्रास वाढणे सामान्य असले तरी, तो व्यवस्थापित करण्यायोग्य आहे. नियमित मॉइश्चरायझिंग, त्वचेची काळजी घेण्याच्या सौम्य सवयी आणि योग्य वैद्यकीय मार्गदर्शनाने, सोरायसिसचे रुग्ण हिवाळ्याच्या महिन्यांमध्ये त्यांच्या त्वचेचे संरक्षण करू शकतात आणि अधिक आरामदायी राहू शकतात.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न:
१. सोरायसिसचा परिणाम प्रामुख्याने कोपर आणि गुडघ्यांवर का होतो?
कोपर आणि गुडघ्यांची त्वचा जाड असते, त्यात नैसर्गिक तेल कमी असते आणि ते सतत घर्षण आणि दबावाच्या संपर्कात येतात. या घटकांमुळे या भागांमध्ये सोरायसिसचे पॅचेस तयार होण्याची आणि त्रास वाढण्याची शक्यता जास्त असते.
२. थंड हवामानामुळे सोरायसिस होतो का?
थंड हवामानामुळे सोरायसिस होत नाही, परंतु ते त्वचा कोरडी करून, सूर्यप्रकाश कमी करून आणि रोगप्रतिकारशक्तीवरील ताण वाढवून सोरायसिसचा त्रास वाढवू शकते.
३. सूर्यप्रकाश खरोखर सोरायसिससाठी मदत करू शकतो का?
होय. सूर्यप्रकाशामुळे अल्ट्राव्हायोलेट (UV) किरणे मिळतात, जे त्वचेच्या पेशींची जलद वाढ कमी करतात. हिवाळ्यात मर्यादित सूर्यप्रकाशामुळे या नैसर्गिक फायद्यात घट होते, ज्यामुळे लक्षणे वाढू शकतात.
४. हिवाळ्यात गरम पाण्याने अंघोळ करणे सोरायसिससाठी हानिकारक आहे का?
होय. गरम पाण्याने अंघोळ केल्याने आराम मिळत असला तरी, ते त्वचेतील नैसर्गिक तेल काढून टाकते आणि कोरडेपणा वाढवते, ज्यामुळे सोरायसिसची लक्षणे वाढू शकतात.
५. सोरायसिसच्या रुग्णांनी हिवाळ्यात किती वेळा मॉइश्चरायझर लावावे?
त्वचेतील ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी आणि त्वचेचा संरक्षक थर मजबूत करण्यासाठी, दिवसातून किमान दोनदा, विशेषतः अंघोळीनंतर, मॉइश्चरायझर लावण्याची शिफारस केली जाते.
६. हिवाळ्यात तणावामुळे सोरायसिस वाढू शकतो का?
निश्चितच. तणाव हे सोरायसिसचा त्रास वाढवणारे एक ज्ञात कारण आहे आणि जीवनशैलीतील बदल आणि हंगामी घटकांमुळे हिवाळ्यात तणावाची पातळी अनेकदा वाढते.
७. मी हिवाळ्यात माझे सोरायसिसचे उपचार सुरू ठेवावेत का?
होय. सातत्य महत्त्वाचे आहे. नेहमी सांगितलेले उपचार सुरू ठेवा आणि हिवाळ्यात लक्षणे वाढल्यास तुमच्या त्वचारोग तज्ञाचा सल्ला घ्या.
लेखक –
हा लेख डॉ. आर. एस. सोनावणे यांनी लिहिला आहे.
एम.डी. (होमिओपॅथी), डीआय (होमिओपॅथी), लंडन
भारतातील सोरायसिस विशेषज्ञ डॉक्टर.
डॉ. आर. एस. सोनावणे हे भारतातील पहिले होमिओपॅथिक सोरायसिस विशेषज्ञ आहेत, ज्यांना सोरायसिस आणि संबंधित जुनाट त्वचेच्या आजारांवर सर्वांगीण, रुग्ण-केंद्रित दृष्टिकोनाने उपचार करण्याचा ३९ वर्षांहून अधिक समर्पित अनुभव आहे. त्यांनी होमिओपॅथीमध्ये प्रगत प्रशिक्षण घेतले आहे आणि त्यांनी हजारो रुग्णांना केवळ लक्षणांवर नव्हे, तर आजाराच्या मूळ कारणावर उपचार करणाऱ्या, रोगप्रतिकारशक्ती संतुलित करणाऱ्या वैयक्तिक उपचार योजनांद्वारे सोरायसिसपासून दीर्घकाळ आराम मिळवून दिला आहे.
डॉ. आर. एस. सोनावणे यांच्याकडून अशाच प्रकारच्या अधिक टिप्स आणि माहितीसाठी, त्यांना येथे फॉलो करा –