या लेखाची प्रस्तावना:
Dating with Psoriasis: When to tell someone about the condition? in marathi – जेव्हा तुम्ही एखाद्या नवीन व्यक्तीला भेटता, त्यांच्याशी छान गप्पा मारता, जवळीक साधता आणि नाते सकारात्मक दिशेने पुढे नेता, तेव्हा खूप छान वाटते.
अशा वेळी सोरायसिस असलेल्या अनेक रुग्णांच्या मनात एक प्रश्न निर्माण होतो: “मला सोरायसिस आहे, हे मी समोरच्या व्यक्तीला नक्की कधी सांगावे?”
अनेकदा हा प्रश्न अधिक कठीण वळण घेतो: “जर त्यांना समजले की मला सोरायसिस आहे आणि त्यांनी नाते तोडले तर?”
जर तुम्ही अशा परिस्थितीतून गेला असाल, तर तुम्ही एकटे नाही आहात. गेल्या काही वर्षांत सोरायसिस असलेल्या शेकडो रुग्णांनी अशा चिंता व्यक्त केल्या आहेत. सोरायसिसचा मुख्य परिणाम त्वचेवर होत असला, तरी त्याचे भावनिक पैलूही असतात. याचा लोकांवर विविध प्रकारे परिणाम होतो, विशेषतः डेटिंग, नातेसंबंध आणि आत्मसन्मानाबाबत.
चला, आपल्या आजाराचे निदान (diagnosis) उघड करणे, त्याबद्दल संवाद साधणे आणि सोरायसिसमुळे अर्थपूर्ण नातेसंबंध जोडण्यापासून स्वतःला का रोखू नये, या गोष्टींचा सविस्तर आढावा घेऊया.
वैद्यकीय माहिती समजून घेणे:
सोरायसिसबद्दल कोणाशीही बोलण्यापूर्वी, त्या आजाराची चांगली समज असणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
सोरायसिस हा एक असंसर्गजन्य (non-communicable) ‘ऑटोइम्युन’ (रोगप्रतिकार शक्तीशी संबंधित) आजार आहे. तो खालील गोष्टींमुळे पसरत नाही:
- स्पर्श
- मिठी मारणे
- चुंबन घेणे
- वैयक्तिक वस्तूंची देवाणघेवाण करणे
- शारीरिक जवळीक
या सर्व वैद्यकीयदृष्ट्या सिद्ध झालेल्या गोष्टी आहेत.
स्वच्छतेचा अभाव, संसर्ग (infection) किंवा दोन व्यक्तींमध्ये पसरणारा कोणताही आजार यामुळे सोरायसिस होत नाही; तर यात रोगप्रतिकार शक्तीमध्ये बिघाड होतो आणि त्वचेच्या पेशींची निर्मिती व साचण्याची प्रक्रिया सामान्य दरापेक्षा अधिक वेगाने होते.
ही वस्तुस्थिती माहित असल्यास, इतरांशी ही माहिती शेअर करताना तुम्हाला अधिक सहज आणि निर्धास्त वाटेल.
पहिल्याच डेटवर हे सांगणे आवश्यक आहे का?
पहिल्या डेटवर लोक अनेकदा विचारतात:
“मी त्यांना लगेच सांगायला हवे का?”
साधारणपणे, पहिल्या भेटीतच आपल्या वैद्यकीय निदानाबद्दल सांगणे आवश्यक नसते.
सहसा, डेटिंगच्या सुरुवातीच्या टप्प्यावर प्रत्येक व्यक्तीला समोरच्या व्यक्तीला एक स्वतंत्र व्यक्ती म्हणून जाणून घेण्याची संधी मिळते. छंद, मूल्ये, ध्येये, व्यक्तिमत्त्व आणि आवडीनिवडी या गोष्टी तुमच्या व्यक्तिमत्त्वाचे पैलू आहेत.
सोरायसिस हा तुमच्या अस्तित्वाचा केवळ एक भाग आहे.
तरीही, जसजसे तुमचे नाते अधिक गंभीर किंवा जिव्हाळ्याच्या पातळीवर जाईल, तसतसा याबद्दल मोकळेपणाने संवाद साधणे अनिवार्य ठरेल. तुम्ही समोरच्या व्यक्तीपासून काहीतरी लपवण्याचा प्रयत्न करत आहात म्हणून नाही, तर एका निरोगी नात्याच्या पायासाठी ‘विश्वास’ अत्यंत आवश्यक असतो म्हणून हे सांगणे गरजेचे आहे.
तुम्ही हे एखाद्याला कसे सांगाल?
तुमच्या स्थितीबद्दल तुम्ही कशा प्रकारे संवाद साधता, हे तुम्हाला वाटते त्यापेक्षा अधिक महत्त्वाचे असते.
जेव्हा तुम्ही या विषयावर इतरांशी बोलता, तेव्हा अनेक लोक भीती, संकोच किंवा माफी मागण्याच्या भावनेने बोलतात.
त्याऐवजी, जर तुम्ही शांत आणि आत्मविश्वासाने वागलात, तर तुमच्या संवादातून तोच आत्मविश्वास दिसून येईल.
सोप्या भाषेत सांगायचे तर, तुम्ही असे म्हणू शकता:
“मला सोरायसिस (psoriasis) आहे. हा त्वचेचा एक जुनाट आजार आहे; तो संसर्गजन्य नाही, पण कधीकधी तो बळावतो तर कधी शांत होतो. मी यावर योग्य उपाययोजना करते/करतो आणि माझे आयुष्य अगदी सामान्यपणे जगते/जगते.”
इतकेच सांगणे पुरेसे आहे.
कोणतेही लांबलचक स्पष्टीकरण नको.
माफी मागण्याची गरज नाही.
कोणतीही लाज बाळगू नका.
जेव्हा तुम्ही आत्मविश्वासाने सोरायसिसबद्दल बोलता, तेव्हा समोरच्या व्यक्तीलाही सहज आणि मोकळे वाटते.
पण त्यांनी मला नाकारले तर?
अशा वेळीच अनेकदा भीती वाटते. कोणत्याही प्रकारच्या नात्यात, विविध कारणांमुळे नाकारले जाण्याची शक्यता नेहमीच असते.
एखाद्या व्यक्तीच्या आरोग्याला कोणताही धोका नसलेल्या त्वचेच्या आजारामुळे जर कोणी तुम्हाला नाकारले, तर ते त्या व्यक्तीच्या भावनिक परिपक्वतेचे लक्षण आहे; तुमच्या व्यक्तिमत्त्वाचे नाही.
निरोगी नातेसंबंधांसाठी, दोन्ही बाजूंनी सहानुभूती, समज (जी आपल्या सर्वांना हवी असते) आणि स्वीकारण्याची वृत्ती असणे आवश्यक आहे.
जर तुम्हाला ‘योग्य व्यक्ती’ भेटली, तर त्यांना तुमच्या बाह्य रूपापेक्षा तुमच्यातील गुण अधिक महत्त्वाचे वाटतील.
माझ्या अनेक रुग्णांनी सोरायसिस असूनही अत्यंत आनंदी आणि प्रेमळ नातेसंबंध यशस्वीपणे निर्माण केले आहेत.
खरं तर, माझ्या जवळजवळ सर्व रुग्णांनी मला सांगितले आहे की, आजाराबद्दल सांगण्याची भीती ही प्रत्यक्ष संभाषणापेक्षा कितीतरी पटीने जास्त होती.
आत्मविश्वास हा नातेसंबंधांचा एक अविभाज्य भाग आहे.
आत्मविश्वासाचा परिणाम इतरांशी असलेल्या तुमच्या नात्यावर तसेच स्वतःबद्दलच्या तुमच्या दृष्टिकोनावर होतो; विशेषतः जेव्हा तुम्हाला सोरायसिस असतो आणि तो बळावलेला (flare-up) असतो. आजार बळावल्यामुळे आत्मविश्वास कमी होऊ शकतो आणि लोक सामाजिक प्रसंगांपासून दूर राहणे पसंत करू शकतात. तुम्ही कदाचित:
कोणाशीही डेटिंग करणे किंवा सामाजिक कार्यक्रमांची निमंत्रणे स्वीकारणे टाळू शकता.
इतरांच्या शारीरिक सान्निध्यात राहणे तुम्हाला अस्वस्थ करू शकते.
इतर लोक तुमच्याबद्दल काय विचार करतील, याची तुम्हाला चिंता वाटू शकते.
कालांतराने, सोरायसिसमुळे होणारी भावनिक वेदना ही त्या आजारामुळे होणाऱ्या शारीरिक वेदनेइतकीच तीव्र आणि त्रासदायक ठरू शकते.
तथापि, जेव्हा तुम्ही तुमच्या सोरायसिसचे (psoriasis) योग्य व्यवस्थापन करता, तेव्हा त्वचेतील सुधारणेसोबतच तुमचा आत्मविश्वासही वाढलेला तुम्हाला दिसून येईल. कालांतराने, तुम्हाला इतरांशी सामाजिक संवाद साधण्याच्या आणि नातेसंबंध निर्माण करण्याच्या अधिक संधीही मिळतील.
तुम्ही तुमच्या त्वचेबद्दल जितका जास्त वेळ चिंता करत राहाल, तितकीच कमी ऊर्जा तुम्ही तुमचे आयुष्य आनंदाने जगण्यासाठी वापरू शकाल.
सोरायसिस तुमचे मूल्य ठरवत नाही.
सोरायसिस ही केवळ एक वैद्यकीय स्थिती आहे; ती तुमची खरी ओळख नाही.
तुमच्याकडे असू शकतात:
- खरी नातेसंबंध
- खरी जवळीक (कनेक्शन्स)
- खरी शारीरिक जवळीक (intimacy)
- खरा आत्मविश्वास
- एक खरोखर परिपूर्ण आयुष्य
तुमचे नातेसंबंध हे प्रामाणिकपणा, विश्वास, परस्पर सामंजस्य आणि स्वीकार्यतेवर आधारित असावेत; केवळ स्वच्छ त्वचेवर नाही.
अधिक माहितीसाठी:
निष्कर्ष:
कोणाला तरी हे सांगणे कठीण किंवा भीतीदायक वाटू शकते की तुम्हाला सोरायसिस आहे, विशेषतः जेव्हा समोरच्या व्यक्तीचे तुमच्याबद्दलचे मत तुमच्यासाठी महत्त्वाचे असते.
परंतु प्रामाणिकपणा, आत्मविश्वास आणि योग्य माहिती दिल्याने त्यांच्याशी होणारा संवाद सोपा होण्यास मदत होईल.
तुम्हाला त्यांना तुमच्या स्थितीबद्दल लगेच सांगण्याची गरज नाही, परंतु जेव्हा योग्य वेळ येईल, तेव्हा शक्य तितक्या प्रामाणिकपणे आणि आत्मविश्वासाने त्यांना सांगा.
सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, हे लक्षात ठेवा की सोरायसिसचा संसर्ग होत नाही (तो संसर्गजन्य नाही), त्यामुळे तुमचे आकर्षण कमी होत नाही आणि प्रेमास पात्र असण्याची तुमची योग्यताही नक्कीच कमी होत नाही.
तुमच्यासाठी योग्य असलेली व्यक्ती तुम्हाला तुमच्या मूळ स्वभावासाठी आणि व्यक्तिमत्त्वासाठी पसंत करेल, केवळ तुम्हाला असलेल्या आजारामुळे नाही.
सतत विचारले जाणारे प्रश्न:
१. पहिल्या भेटीत (first date) मी कोणाला माझ्या सोरायसिसबद्दल सांगावे का?
नाही. पहिल्या भेटीत सोरायसिसबद्दल चर्चा करण्याची गरज नाही. बहुतेक तज्ञ अशी शिफारस करतात की, जेव्हा नातेसंबंध अधिक गंभीर होतात किंवा शारीरिक जवळीक साधण्यापूर्वी म्हणजेच जेव्हा विश्वास आणि सामंजस्य निर्माण होऊ लागते तेव्हा ही माहिती सांगावी.
२. नातेसंबंधांमध्ये सोरायसिसचा संसर्ग होतो का?
नाही. सोरायसिस हा संसर्गजन्य नसलेला ‘ऑटोइम्युन’ (रोगप्रतिकारक शक्तीशी संबंधित) आजार आहे. स्पर्श करणे, मिठी मारणे, चुंबन घेणे, वैयक्तिक वस्तूंची देवाणघेवाण करणे किंवा शारीरिक जवळीक यांतून तो पसरत नाही.
३. जोडीदाराला सोरायसिसबद्दल सांगण्याचा सर्वोत्तम मार्ग कोणता?
प्रामाणिक, शांत आणि आत्मविश्वासपूर्ण राहणे हा सर्वोत्तम मार्ग आहे. त्यांना समजावून सांगा की सोरायसिस हा त्वचेचा एक दीर्घकालीन आजार आहे जो संसर्गजन्य नाही आणि योग्य उपचार व काळजी घेऊन त्याचे व्यवस्थापन करता येते.
४. सोरायसिसचा परिणाम डेटिंगमधील आत्मविश्वासावर होऊ शकतो का?
हो. सोरायसिस असलेल्या अनेक व्यक्तींना स्वतःच्या दिसण्याबद्दल संकोच, चिंता किंवा काळजी वाटू शकते. तरीही, आत्मविश्वास वाढवणे आणि या आजाराबद्दल समज निर्माण करणे यामुळे डेटिंग आणि नातेसंबंध अधिक सुलभ होऊ शकतात.
५. सोरायसिसमुळे एखाद्याने मला नाकारले तर?
कोणत्याही नातेसंबंधात नाकारले जाण्याची शक्यता असू शकते. जर एखादी व्यक्ती संसर्गजन्य नसलेला हा आजार स्वीकारू शकत नसेल, तर ती गोष्ट तुमची व्यक्ती म्हणून असलेली किंमत दर्शवत नाही, तर त्या व्यक्तीची समज दर्शवते. योग्य जोडीदार तुमच्या त्वचेच्या स्थितीपलीकडे जाऊन तुमची कदर करेल.
६. सोरायसिसवरील प्रभावी उपचारांमुळे नातेसंबंध सुधारू शकतात का?
अनेक रुग्णांनी असे सांगितले आहे की, जेव्हा सोरायसिसची लक्षणे योग्यरित्या नियंत्रित केली जातात, तेव्हा त्यांचा आत्मविश्वास वाढतो, सामाजिक प्रसंगांत अधिक सहजता वाटते आणि नातेसंबंधांमधील समाधानही वाढते. प्रभावी उपचारांमुळे शारीरिक लक्षणे आणि मानसिक तणाव या दोन्ही गोष्टी कमी होऊ शकतात.
७. सोरायसिस असलेल्या व्यक्ती सामान्य रोमँटिक नातेसंबंध जोपासू शकतात का?
नक्कीच. सोरायसिसमुळे निरोगी, अर्थपूर्ण आणि समाधानकारक रोमँटिक नातेसंबंध ठेवण्यापासून कोणालाही रोखले जात नाही. परस्पर समज, संवाद आणि योग्य व्यवस्थापन यांच्या जोरावर, सोरायसिस असलेल्या व्यक्ती सामान्य नातेसंबंध आणि जवळीक यांचा आनंद घेऊ शकतात.
लेखक –
हा लेख डॉ. आर. एस. सोनावणे यांनी लिहिला आहे.
एम.डी. (होमिओपॅथी), डीआय (होमिओपॅथी), लंडन
भारतातील सोरायसिस विशेषज्ञ डॉक्टर.
डॉ. आर. एस. सोनावणे हे भारतातील पहिले होमिओपॅथिक सोरायसिस विशेषज्ञ आहेत, ज्यांना सोरायसिस आणि संबंधित जुनाट त्वचेच्या आजारांवर सर्वांगीण, रुग्ण-केंद्रित दृष्टिकोनाने उपचार करण्याचा ३९ वर्षांहून अधिक समर्पित अनुभव आहे. त्यांनी होमिओपॅथीमध्ये प्रगत प्रशिक्षण घेतले आहे आणि त्यांनी हजारो रुग्णांना केवळ लक्षणांवर नव्हे, तर आजाराच्या मूळ कारणावर उपचार करणाऱ्या, रोगप्रतिकारशक्ती संतुलित करणाऱ्या वैयक्तिक उपचार योजनांद्वारे सोरायसिसपासून दीर्घकाळ आराम मिळवून दिला आहे.
डॉ. आर. एस. सोनावणे यांच्याकडून अशाच प्रकारच्या अधिक टिप्स आणि माहितीसाठी, त्यांना येथे फॉलो करा –